Ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy lý luận chính trị tại Trường Chính trị Trần Phú hiện nay
- Thứ bảy - 10/10/2026 00:22
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những tác động mạnh mẽ đối với giáo dục, đào tạo, đặt ra yêu cầu cần phải đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học. Trong giảng dạy lý luận chính trị, ứng dụng AI góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng phương pháp dạy học tích cực, phát huy tính chủ động, sáng tạo và tư duy phản biện của học viên. Trên cơ sở nghiên cứu tại Trường Chính trị Trần Phú, bài viết phân tích vai trò, đánh giá thực trạng ứng dụng AI và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng, bảo đảm tính chính xác, an toàn thông tin, trách nhiệm học thuật và hạn chế sự phụ thuộc của học viên vào AI.
Đổi mới phương pháp dạy học là một trong những yêu cầu quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong hệ thống trường chính trị. Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đặt ra yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong giáo dục, đồng thời đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra và đánh giá. Đối với các trường chính trị, yêu cầu này cần được đặt trong mối quan hệ với chức năng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ về lý luận chính trị, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn theo Quy định số 393-QĐ/TW ngày 05/01/2026 của Ban Bí thư và Quyết định số 988-QĐ/HVCTQG ngày 20/3/2026 của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
Giảng dạy lý luận chính trị có yêu cầu đặc thù về tính chính xác, tính hệ thống, tính khoa học và tính định hướng của nội dung. Tuy nhiên, chất lượng giờ học không chỉ được thể hiện ở mức độ truyền đạt và ghi nhớ tri thức mà còn ở khả năng giúp học viên suy nghĩ, trao đổi, phân tích, nhận diện vấn đề, phản biện và vận dụng lý luận vào thực hiện nhiệm vụ. Học viên trường chính trị chủ yếu là cán bộ, công chức, viên chức và những người đang công tác trong hệ thống chính trị, có trình độ chuyên môn, vốn sống và kinh nghiệm thực tiễn nhất định. Vì vậy, phương pháp dạy học cần tạo được sự kết nối giữa tri thức lý luận với kinh nghiệm công tác, giữa nội dung bài học với những vấn đề đặt ra từ thực tiễn. Đây là cơ sở để phương pháp dạy học tích cực ngày càng có vị trí quan trọng trong giảng dạy lý luận chính trị.
Phương pháp dạy học tích cực không phủ nhận vai trò của giảng viên mà đặt lại cách thức thực hiện vai trò đó. Từ vị trí chủ yếu truyền đạt tri thức, giảng viên chuyển mạnh sang định hướng, tổ chức, điều phối, kiểm chứng và khái quát hóa hoạt động nhận thức của học viên. Học viên không chỉ tiếp nhận nội dung mà trở thành chủ thể tích cực của quá trình học tập thông qua suy nghĩ, trao đổi, phân tích, phản biện và vận dụng. Các phương pháp nêu vấn đề, vấn đáp, thảo luận nhóm, xử lý tình huống, đóng vai, đồng giảng, nghiên cứu và trải nghiệm thực tế có thể được kết hợp phù hợp với từng nội dung, từng đối tượng và mục tiêu của bài học. Qua đó hình thành chuỗi hoạt động từ phát hiện vấn đề, phân tích, trao đổi, phản biện đến vận dụng. Báo cáo nghiên cứu của Trường Chính trị Trần Phú cũng xác định yêu cầu chuyển từ truyền thụ tri thức sang tổ chức hoạt động học tập và tăng cường sự đồng kiến tạo tri thức giữa giảng viên với học viên.
Trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học, trí tuệ nhân tạo có thể trở thành công cụ hỗ trợ hữu ích cho cả giảng viên và học viên. Từ một nội dung lý luận cụ thể, AI có thể hỗ trợ gợi ý câu hỏi, tình huống, nhiệm vụ thảo luận, các quan điểm khác nhau hoặc những hướng tiếp cận để giảng viên xem xét khi thiết kế hoạt động học tập. AI cũng có thể hỗ trợ một số công việc kỹ thuật trong quá trình chuẩn bị bài, giúp giảng viên dành nhiều thời gian hơn cho việc xác định mục tiêu, lựa chọn nội dung, thiết kế vấn đề và tổ chức hoạt động học tập. Tuy nhiên, giá trị của AI không nằm ở việc tạo ra một bài giảng hoàn chỉnh thay cho giảng viên mà ở khả năng hỗ trợ giảng viên thiết kế được những hoạt động giúp học viên suy nghĩ và hành động nhiều hơn.
Đối với học viên, AI có thể cung cấp thêm cách giải thích, phương án tiếp cận hoặc những quan điểm khác nhau để phân tích, đối chiếu và kiểm chứng. Chẳng hạn, thay vì tiếp nhận trực tiếp câu trả lời do AI tạo ra, giảng viên có thể yêu cầu học viên xác định vấn đề, phân tích nguyên nhân, lựa chọn phương án xử lý, giải thích căn cứ và bảo vệ quan điểm của mình; sau đó đối chiếu với kết quả do AI cung cấp để phát hiện những điểm đúng, chưa đầy đủ hoặc chưa chính xác. Theo cách này, AI trở thành chất liệu phục vụ hoạt động nhận thức và phản biện của học viên, chứ không thay thế hoạt động nhận thức.
Tại Trường Chính trị Trần Phú, kết quả nghiên cứu cho thấy Nhà trường đã có những điều kiện ban đầu để tiếp tục ứng dụng AI gắn với đổi mới phương pháp dạy học. Khảo sát 22 giảng viên cho thấy 22/22 giảng viên nhận thức được những đặc điểm cơ bản của phương pháp dạy học tích cực, như lấy người học làm trung tâm; phát huy tính chủ động, sáng tạo; tăng cường trao đổi, thảo luận, phản biện; gắn lý luận với thực tiễn; khuyến khích tự nghiên cứu, tự học và ứng dụng công nghệ số. Các phương pháp thảo luận nhóm, xử lý tình huống, vấn đáp, nêu vấn đề, đồng giảng và một số hình thức tăng cường tương tác từng bước được triển khai. Hoạt động đồng giảng được thực hiện từ tháng 4/2026, tạo thêm điều kiện để học viên tiếp cận một vấn đề từ nhiều góc nhìn. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và khai thác học liệu số cũng có những chuyển biến, tạo cơ sở thuận lợi cho việc tiếp tục sử dụng AI trong giảng dạy.
Tuy nhiên, mức độ khai thác AI trong đội ngũ giảng viên chưa đồng đều. Kết quả khảo sát cho thấy có 15/20 giảng viên, chiếm 75%, sử dụng AI để hỗ trợ tối ưu cấu trúc bài giảng; 5/20 giảng viên, chiếm 25%, mới sử dụng AI chủ yếu ở mức tham khảo. Cách thức sử dụng AI hiện nay vẫn tập trung nhiều vào khâu chuẩn bị bài giảng, xây dựng cấu trúc và tham khảo ý tưởng, trong khi việc khai thác AI để thiết kế câu hỏi có vấn đề, xây dựng tình huống phân hóa, tổ chức hoạt động phản biện, hỗ trợ đánh giá quá trình và tạo môi trường để học viên kiểm chứng câu trả lời của AI chưa được thực hiện thường xuyên. Kho học liệu số dùng chung, ngân hàng tình huống và hoạt động sinh hoạt chuyên môn về phương pháp dạy học cũng cần tiếp tục được củng cố.
Đối với học viên, AI đã được sử dụng để tham khảo ý tưởng, tìm kiếm và xử lý thông tin, góp phần mở rộng cách tiếp cận đối với nội dung học tập. Tuy nhiên, việc sử dụng AI cũng đặt ra nguy cơ học viên sao chép nguyên văn nội dung được tạo ra, dẫn đến sản phẩm học tập thiếu dấu ấn tư duy cá nhân, rập khuôn và phụ thuộc vào công cụ. Nếu AI được sử dụng để thay thế việc đọc tài liệu, suy nghĩ, phân tích và trình bày quan điểm thì mục tiêu phát huy tính chủ động, sáng tạo của phương pháp dạy học tích cực sẽ bị ảnh hưởng. Vì vậy, vấn đề đặt ra không phải là hạn chế việc sử dụng AI một cách cơ học mà là hướng dẫn học viên sử dụng AI đúng mục đích, biết lựa chọn nguồn thông tin chính thống, kiểm chứng thông tin và chịu trách nhiệm đối với sản phẩm học tập của mình.
Những hạn chế trên xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Chương trình Trung cấp lý luận chính trị có khối lượng kiến thức lớn, nội dung thường xuyên được cập nhật theo quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, trong khi thời lượng dành cho từng phần học có giới hạn. Điều này đòi hỏi giảng viên phải lựa chọn nội dung trọng tâm và phương pháp phù hợp, đồng thời bảo đảm tiến độ chương trình. Về chủ quan, năng lực thiết kế hoạt động dạy học tích cực và kỹ năng khai thác AI của giảng viên chưa đồng đều; việc kiểm chứng nội dung do AI cung cấp và bảo vệ thông tin chưa được chuẩn hóa thành quy trình thống nhất. Phương thức kiểm tra, đánh giá nếu chưa chú trọng đầy đủ đến năng lực trình bày, phản biện, xử lý tình huống và vận dụng cũng có thể tạo điều kiện để học viên sử dụng AI thay cho hoạt động nhận thức của bản thân.
Để AI thực sự góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy lý luận chính trị, cần tập trung thực hiện một số giải pháp sau:
Một là, thống nhất nhận thức và xây dựng nguyên tắc sử dụng AI trong giảng dạy lý luận chính trị. Xác định AI là công cụ hỗ trợ, không thay thế giảng viên và người học. Giảng viên giữ vai trò quyết định về mục tiêu, nội dung, phương pháp và kết luận khoa học; học viên là chủ thể của quá trình nhận thức. Nhà trường cần từng bước xây dựng hướng dẫn sử dụng AI, quy định trách nhiệm kiểm chứng, công khai việc sử dụng và bảo đảm đạo đức học thuật trong môi trường số.
Hai là, ứng dụng AI vào thiết kế và tổ chức phương pháp dạy học tích cực. Chuyển từ sử dụng AI chủ yếu để hỗ trợ “làm bài giảng” sang hỗ trợ “thiết kế hoạt động học tập”, như gợi ý câu hỏi, tình huống, nhiệm vụ thảo luận và các quan điểm phản biện. Có thể sử dụng AI như một “đối tượng phản biện”, để học viên phát hiện, kiểm chứng và đánh giá những điểm chưa chính xác hoặc chưa đầy đủ bằng các nguồn chính thống.
Ba là, xây dựng hệ thống học liệu số và ngân hàng tình huống dùng chung. Từng bước hình thành kho học liệu, ngân hàng câu hỏi, tình huống, dữ liệu thực tiễn và nhiệm vụ học tập theo từng môn học, phần học. AI có thể hỗ trợ khởi tạo, phân loại và hệ thống hóa, nhưng sản phẩm phải được giảng viên kiểm tra trước khi sử dụng; nội dung cần gắn với thực tiễn địa phương và nhiệm vụ của cán bộ.
Bốn là, nâng cao năng lực sử dụng AI gắn với bảo đảm an toàn thông tin. Đối với giảng viên, chú trọng kỹ năng lựa chọn công cụ, thiết kế yêu cầu, kiểm chứng thông tin và chuyển hóa kết quả AI thành hoạt động học tập. Đối với học viên, hướng dẫn sử dụng AI để tham khảo, kiểm chứng, mở rộng cách tiếp cận nhưng không sao chép, phụ thuộc hoặc thay thế tư duy cá nhân. Không đưa vào công cụ AI thông tin cá nhân, dữ liệu thuộc phạm vi cần bảo vệ; các nội dung về Đảng, chính sách, pháp luật và số liệu chính thức phải được kiểm chứng bằng nguồn chính thống.
Năm là, đổi mới kiểm tra, đánh giá nhằm hạn chế sự phụ thuộc vào AI. Tăng cường thảo luận, thuyết trình, vấn đáp, xử lý tình huống, phản biện và vận dụng kiến thức vào vị trí công tác. Có thể yêu cầu học viên công khai việc sử dụng AI và những nội dung đã tự kiểm chứng, phân tích. Qua đó đánh giá thực chất năng lực tư duy, phân tích, phản biện và vận dụng của người học.
Sáu là, nâng cao chất lượng sinh hoạt chuyên môn, dự giờ, thao giảng và chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng AI. Tăng cường trao đổi cách làm hiệu quả, phân tích những trường hợp sử dụng AI chưa phù hợp và xây dựng các mẫu thiết kế hoạt động học tập có ứng dụng AI. Hiệu quả cần được đánh giá qua sự chuyển biến trong tính tích cực của giờ học, năng lực phản biện, khả năng gắn lý luận với thực tiễn và năng lực tự giải quyết vấn đề của học viên.
Có thể khẳng định rằng, giá trị của một giờ học lý luận chính trị không chỉ nằm ở lượng thông tin được truyền đạt hay số lượng công cụ công nghệ được sử dụng, mà còn ở những chuyển biến trong nhận thức và khả năng vận dụng của người học. AI có thể mở rộng khả năng tiếp cận tri thức và tạo thêm những cách thức tổ chức hoạt động học tập, nhưng chiều sâu của quá trình ấy vẫn được quyết định bởi năng lực tư duy và sự tương tác giữa người dạy với người học. Công nghệ càng phát triển càng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chất lượng tư duy, năng lực sư phạm và trách nhiệm của người thầy; đồng thời mở ra nhiều hơn những cơ hội để người học suy nghĩ, phản biện và vận dụng lý luận vào thực tiễn. Đó là ý nghĩa cốt lõi của việc ứng dụng AI trong đổi mới phương pháp dạy học lý luận chính trị hiện nay.
Giảng dạy lý luận chính trị có yêu cầu đặc thù về tính chính xác, tính hệ thống, tính khoa học và tính định hướng của nội dung. Tuy nhiên, chất lượng giờ học không chỉ được thể hiện ở mức độ truyền đạt và ghi nhớ tri thức mà còn ở khả năng giúp học viên suy nghĩ, trao đổi, phân tích, nhận diện vấn đề, phản biện và vận dụng lý luận vào thực hiện nhiệm vụ. Học viên trường chính trị chủ yếu là cán bộ, công chức, viên chức và những người đang công tác trong hệ thống chính trị, có trình độ chuyên môn, vốn sống và kinh nghiệm thực tiễn nhất định. Vì vậy, phương pháp dạy học cần tạo được sự kết nối giữa tri thức lý luận với kinh nghiệm công tác, giữa nội dung bài học với những vấn đề đặt ra từ thực tiễn. Đây là cơ sở để phương pháp dạy học tích cực ngày càng có vị trí quan trọng trong giảng dạy lý luận chính trị.
Phương pháp dạy học tích cực không phủ nhận vai trò của giảng viên mà đặt lại cách thức thực hiện vai trò đó. Từ vị trí chủ yếu truyền đạt tri thức, giảng viên chuyển mạnh sang định hướng, tổ chức, điều phối, kiểm chứng và khái quát hóa hoạt động nhận thức của học viên. Học viên không chỉ tiếp nhận nội dung mà trở thành chủ thể tích cực của quá trình học tập thông qua suy nghĩ, trao đổi, phân tích, phản biện và vận dụng. Các phương pháp nêu vấn đề, vấn đáp, thảo luận nhóm, xử lý tình huống, đóng vai, đồng giảng, nghiên cứu và trải nghiệm thực tế có thể được kết hợp phù hợp với từng nội dung, từng đối tượng và mục tiêu của bài học. Qua đó hình thành chuỗi hoạt động từ phát hiện vấn đề, phân tích, trao đổi, phản biện đến vận dụng. Báo cáo nghiên cứu của Trường Chính trị Trần Phú cũng xác định yêu cầu chuyển từ truyền thụ tri thức sang tổ chức hoạt động học tập và tăng cường sự đồng kiến tạo tri thức giữa giảng viên với học viên.
Trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học, trí tuệ nhân tạo có thể trở thành công cụ hỗ trợ hữu ích cho cả giảng viên và học viên. Từ một nội dung lý luận cụ thể, AI có thể hỗ trợ gợi ý câu hỏi, tình huống, nhiệm vụ thảo luận, các quan điểm khác nhau hoặc những hướng tiếp cận để giảng viên xem xét khi thiết kế hoạt động học tập. AI cũng có thể hỗ trợ một số công việc kỹ thuật trong quá trình chuẩn bị bài, giúp giảng viên dành nhiều thời gian hơn cho việc xác định mục tiêu, lựa chọn nội dung, thiết kế vấn đề và tổ chức hoạt động học tập. Tuy nhiên, giá trị của AI không nằm ở việc tạo ra một bài giảng hoàn chỉnh thay cho giảng viên mà ở khả năng hỗ trợ giảng viên thiết kế được những hoạt động giúp học viên suy nghĩ và hành động nhiều hơn.
Đối với học viên, AI có thể cung cấp thêm cách giải thích, phương án tiếp cận hoặc những quan điểm khác nhau để phân tích, đối chiếu và kiểm chứng. Chẳng hạn, thay vì tiếp nhận trực tiếp câu trả lời do AI tạo ra, giảng viên có thể yêu cầu học viên xác định vấn đề, phân tích nguyên nhân, lựa chọn phương án xử lý, giải thích căn cứ và bảo vệ quan điểm của mình; sau đó đối chiếu với kết quả do AI cung cấp để phát hiện những điểm đúng, chưa đầy đủ hoặc chưa chính xác. Theo cách này, AI trở thành chất liệu phục vụ hoạt động nhận thức và phản biện của học viên, chứ không thay thế hoạt động nhận thức.
Tại Trường Chính trị Trần Phú, kết quả nghiên cứu cho thấy Nhà trường đã có những điều kiện ban đầu để tiếp tục ứng dụng AI gắn với đổi mới phương pháp dạy học. Khảo sát 22 giảng viên cho thấy 22/22 giảng viên nhận thức được những đặc điểm cơ bản của phương pháp dạy học tích cực, như lấy người học làm trung tâm; phát huy tính chủ động, sáng tạo; tăng cường trao đổi, thảo luận, phản biện; gắn lý luận với thực tiễn; khuyến khích tự nghiên cứu, tự học và ứng dụng công nghệ số. Các phương pháp thảo luận nhóm, xử lý tình huống, vấn đáp, nêu vấn đề, đồng giảng và một số hình thức tăng cường tương tác từng bước được triển khai. Hoạt động đồng giảng được thực hiện từ tháng 4/2026, tạo thêm điều kiện để học viên tiếp cận một vấn đề từ nhiều góc nhìn. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và khai thác học liệu số cũng có những chuyển biến, tạo cơ sở thuận lợi cho việc tiếp tục sử dụng AI trong giảng dạy.
Tuy nhiên, mức độ khai thác AI trong đội ngũ giảng viên chưa đồng đều. Kết quả khảo sát cho thấy có 15/20 giảng viên, chiếm 75%, sử dụng AI để hỗ trợ tối ưu cấu trúc bài giảng; 5/20 giảng viên, chiếm 25%, mới sử dụng AI chủ yếu ở mức tham khảo. Cách thức sử dụng AI hiện nay vẫn tập trung nhiều vào khâu chuẩn bị bài giảng, xây dựng cấu trúc và tham khảo ý tưởng, trong khi việc khai thác AI để thiết kế câu hỏi có vấn đề, xây dựng tình huống phân hóa, tổ chức hoạt động phản biện, hỗ trợ đánh giá quá trình và tạo môi trường để học viên kiểm chứng câu trả lời của AI chưa được thực hiện thường xuyên. Kho học liệu số dùng chung, ngân hàng tình huống và hoạt động sinh hoạt chuyên môn về phương pháp dạy học cũng cần tiếp tục được củng cố.
Đối với học viên, AI đã được sử dụng để tham khảo ý tưởng, tìm kiếm và xử lý thông tin, góp phần mở rộng cách tiếp cận đối với nội dung học tập. Tuy nhiên, việc sử dụng AI cũng đặt ra nguy cơ học viên sao chép nguyên văn nội dung được tạo ra, dẫn đến sản phẩm học tập thiếu dấu ấn tư duy cá nhân, rập khuôn và phụ thuộc vào công cụ. Nếu AI được sử dụng để thay thế việc đọc tài liệu, suy nghĩ, phân tích và trình bày quan điểm thì mục tiêu phát huy tính chủ động, sáng tạo của phương pháp dạy học tích cực sẽ bị ảnh hưởng. Vì vậy, vấn đề đặt ra không phải là hạn chế việc sử dụng AI một cách cơ học mà là hướng dẫn học viên sử dụng AI đúng mục đích, biết lựa chọn nguồn thông tin chính thống, kiểm chứng thông tin và chịu trách nhiệm đối với sản phẩm học tập của mình.
Những hạn chế trên xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Chương trình Trung cấp lý luận chính trị có khối lượng kiến thức lớn, nội dung thường xuyên được cập nhật theo quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, trong khi thời lượng dành cho từng phần học có giới hạn. Điều này đòi hỏi giảng viên phải lựa chọn nội dung trọng tâm và phương pháp phù hợp, đồng thời bảo đảm tiến độ chương trình. Về chủ quan, năng lực thiết kế hoạt động dạy học tích cực và kỹ năng khai thác AI của giảng viên chưa đồng đều; việc kiểm chứng nội dung do AI cung cấp và bảo vệ thông tin chưa được chuẩn hóa thành quy trình thống nhất. Phương thức kiểm tra, đánh giá nếu chưa chú trọng đầy đủ đến năng lực trình bày, phản biện, xử lý tình huống và vận dụng cũng có thể tạo điều kiện để học viên sử dụng AI thay cho hoạt động nhận thức của bản thân.
Để AI thực sự góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy lý luận chính trị, cần tập trung thực hiện một số giải pháp sau:
Một là, thống nhất nhận thức và xây dựng nguyên tắc sử dụng AI trong giảng dạy lý luận chính trị. Xác định AI là công cụ hỗ trợ, không thay thế giảng viên và người học. Giảng viên giữ vai trò quyết định về mục tiêu, nội dung, phương pháp và kết luận khoa học; học viên là chủ thể của quá trình nhận thức. Nhà trường cần từng bước xây dựng hướng dẫn sử dụng AI, quy định trách nhiệm kiểm chứng, công khai việc sử dụng và bảo đảm đạo đức học thuật trong môi trường số.
Hai là, ứng dụng AI vào thiết kế và tổ chức phương pháp dạy học tích cực. Chuyển từ sử dụng AI chủ yếu để hỗ trợ “làm bài giảng” sang hỗ trợ “thiết kế hoạt động học tập”, như gợi ý câu hỏi, tình huống, nhiệm vụ thảo luận và các quan điểm phản biện. Có thể sử dụng AI như một “đối tượng phản biện”, để học viên phát hiện, kiểm chứng và đánh giá những điểm chưa chính xác hoặc chưa đầy đủ bằng các nguồn chính thống.
Ba là, xây dựng hệ thống học liệu số và ngân hàng tình huống dùng chung. Từng bước hình thành kho học liệu, ngân hàng câu hỏi, tình huống, dữ liệu thực tiễn và nhiệm vụ học tập theo từng môn học, phần học. AI có thể hỗ trợ khởi tạo, phân loại và hệ thống hóa, nhưng sản phẩm phải được giảng viên kiểm tra trước khi sử dụng; nội dung cần gắn với thực tiễn địa phương và nhiệm vụ của cán bộ.
Bốn là, nâng cao năng lực sử dụng AI gắn với bảo đảm an toàn thông tin. Đối với giảng viên, chú trọng kỹ năng lựa chọn công cụ, thiết kế yêu cầu, kiểm chứng thông tin và chuyển hóa kết quả AI thành hoạt động học tập. Đối với học viên, hướng dẫn sử dụng AI để tham khảo, kiểm chứng, mở rộng cách tiếp cận nhưng không sao chép, phụ thuộc hoặc thay thế tư duy cá nhân. Không đưa vào công cụ AI thông tin cá nhân, dữ liệu thuộc phạm vi cần bảo vệ; các nội dung về Đảng, chính sách, pháp luật và số liệu chính thức phải được kiểm chứng bằng nguồn chính thống.
Năm là, đổi mới kiểm tra, đánh giá nhằm hạn chế sự phụ thuộc vào AI. Tăng cường thảo luận, thuyết trình, vấn đáp, xử lý tình huống, phản biện và vận dụng kiến thức vào vị trí công tác. Có thể yêu cầu học viên công khai việc sử dụng AI và những nội dung đã tự kiểm chứng, phân tích. Qua đó đánh giá thực chất năng lực tư duy, phân tích, phản biện và vận dụng của người học.
Sáu là, nâng cao chất lượng sinh hoạt chuyên môn, dự giờ, thao giảng và chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng AI. Tăng cường trao đổi cách làm hiệu quả, phân tích những trường hợp sử dụng AI chưa phù hợp và xây dựng các mẫu thiết kế hoạt động học tập có ứng dụng AI. Hiệu quả cần được đánh giá qua sự chuyển biến trong tính tích cực của giờ học, năng lực phản biện, khả năng gắn lý luận với thực tiễn và năng lực tự giải quyết vấn đề của học viên.
Có thể khẳng định rằng, giá trị của một giờ học lý luận chính trị không chỉ nằm ở lượng thông tin được truyền đạt hay số lượng công cụ công nghệ được sử dụng, mà còn ở những chuyển biến trong nhận thức và khả năng vận dụng của người học. AI có thể mở rộng khả năng tiếp cận tri thức và tạo thêm những cách thức tổ chức hoạt động học tập, nhưng chiều sâu của quá trình ấy vẫn được quyết định bởi năng lực tư duy và sự tương tác giữa người dạy với người học. Công nghệ càng phát triển càng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chất lượng tư duy, năng lực sư phạm và trách nhiệm của người thầy; đồng thời mở ra nhiều hơn những cơ hội để người học suy nghĩ, phản biện và vận dụng lý luận vào thực tiễn. Đó là ý nghĩa cốt lõi của việc ứng dụng AI trong đổi mới phương pháp dạy học lý luận chính trị hiện nay.
Tài liệu tham khảo
- Bộ Chính trị (2025), Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
- Ban Bí thư (2026), Quy định số 393-QĐ/TW ngày 05/01/2026 về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của trường chính trị tỉnh, thành phố.
- Ban Bí thư (2026), Quy định số 396-QĐ/TW ngày 06/01/2026 về trường chính trị chuẩn.
- Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2026), Quyết định số 988-QĐ/HVCTQG ngày 20/3/2026 ban hành Bộ Quy chế về công tác trường chính trị.
- Trường Chính trị Trần Phú (2026), Báo cáo tổng quan Đề tài khoa học cấp cơ sở “Nâng cao hiệu quả sử dụng phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy lý luận chính trị tại Trường Chính trị Trần Phú”.